Polski 
English 
Deutsch 
Słyszeliście kiedyś o „piątej porze roku”? Brzmi to trochę jak fantastyczna opowieść, prawda? A jednak! W Niemczech, a zwłaszcza w Nadrenii, pomiędzy jesienią a wiosną, w kalendarzu pojawia się magiczny czas: karnawał w Niemczech. To miesiące hucznej zabawy, które na kilka dni przed Wielkim Postem potrafią zamienić poważne, niemieckie metropolie w gigantyczne, kolorowe i beztroskie imprezy plenerowe. Porównując go do hucznych obchodów w Rio czy Wenecji, niemiecki karnawał wyróżnia się wyjątkową dawką humoru, satyry politycznej oraz bardzo ścisłymi, sięgającymi setek lat, tradycjami. Gotowy na dogłębne poznanie tej niezwykłej niemieckiej tradycji? Sprawdźmy, dlaczego to nie tylko czas przebrań, ale i symboliczny moment, w którym na chwilę znika wszelka hierarchia.
Karnawał w Niemczech – sprawdź, jak wygląda:
- Od pogańskiego rytuału do parodii władzy: Historyczne korzenie karnawału w Niemczech
- Karnawał w Niemczech – kiedy rozpoczyna się szaleństwo?
- Karnawał w Niemczech tradycje: od Nadrenii po Bawarię
- Trzy bastiony: Karnawał Kolonia, Moguncja i Karnawał w Düsseldorfie
- Karnawał w Niemczech ciekawostki: babski dzień i deszcz słodyczy
- Karnawał Niemcy – jaka kuchnia?
- Karnawał Niemcy – niezapomniane doświadczenie
Od pogańskiego rytuału do parodii władzy: Historyczne korzenie karnawału w Niemczech
Zanim tłum na ulicach kolonii zacznie krzyczeć Alaaf!, warto zastanowić się, skąd w ogóle wzięła się ta tradycja? Karnawał w Niemczech to zjawisko o wielowarstwowej symbolice, która wykracza daleko poza samą chęć zabawy. Historycy i etnografowie wskazują na co najmniej dwa główne źródła.
Wypędzanie zimy i pogańskie echa
Na południu Niemiec, zwłaszcza w regionie Szwabii-Alemannii tradycje karnawałowe mają głębokie korzenie pogańskie. Tamtejsze obchody nie są związane z radosną paradą i rzucaniem cukierków, a bardziej ze straszeniem zimy. Uczestnicy noszą groźne, ręcznie rzeźbione, często drewniane maski zwane Larven – przedstawiające wiedźmy, demony, a nawet dzikie zwierzęta. Cel jest prosty: hałasem, tańcem i przerażającymi okrzykami symbolicznie wypędzić złe duchy zimy i zapewnić rychłe nadejście wiosny. Te tradycje choć starsze, wciąż stanowią fascynującą ciekawostkę na tle nadreńskiej beztroski.
Parodia władzy w Nadrenii
Z kolei w bastionach takich jak Kolonia historia potoczyła się inaczej. W XIX wieku, kiedy Nadrenia była pod kontrolą Prus, niemieckie władze próbowały tłumić huczne obchody. W odpowiedzi mieszkańcy Nadrenii postanowili… sparodiować swoich oprawców. W ten sposób narodził się mocno zorganizowany i “wojskowy” charakter karnawału.
- Kostiumy: Tryumwirat (Książę, Dziewica, Błazen) i liczne towarzystwa karnawałowe (tzw. Korps) noszą parodystyczne mundury, pełne odznaczeń i błyszczących epoletów – są to karykatury pruskich i francuskich uniformów wojskowych.
- Hierarchia: Tryumwirat symbolicznie przejmuje władzę, ośmieszając tym samym prawdziwy rząd. To jest esencja karnawału w Niemczech: symboliczne odwrócenie porządku i władzy na czas zabawy.
Wszystkie te tradycje łączy idea wyznaczona przez samą nazwę – niezależnie od tego, czy mówimy o Karneval, czy Fastnacht, sens jest ten sam: carne vale, czyli „żegnaj mięso” i wszelkie ziemskie uciechy, zanim nadejdzie czas postu (Fastnacht dosłownie oznacza „noc postu”). Ten czas chaosu i szaleństwa jest więc ściśle powiązany z kalendarzem kościelnym i służy oczyszczeniu atmosfery przed Wielkim Postem.
Karnawał w Niemczech – kiedy rozpoczyna się szaleństwo?
Oficjalnie, „piąta pora roku” w Niemczech jest wyznaczona z wojskową precyzją, choć cel ma wyłącznie rozrywkowy. Zaczynamy dokładnie 11 listopada o godzinie 11:11. Tak, dobrze czytacie – to jeszcze przed Świętami Bożego Narodzenia!
W tym momencie, w głównych miastach karnawałowych, jak karnawał Kolonia czy Düsseldorf, odbywa się symboliczna inauguracja. Wychodzą na scenę komitety karnawałowe, Prinz (Książę) z Jungfrau (Dziewicą) i Bauer (Błaznem) i oficjalnie ogłaszają otwarcie sezonu. Zwykle po tym hucznym starcie następuje nieco spokojniejszy okres (Adwent i Święta), ale karnawał w Niemczech toczy się dalej – odbywają się liczne Sitzungen (posiedzenia karnawałowe) oraz balety.
Prawdziwa eksplozja zabawy, tzw. tollen Tage (szalone dni), następuje dopiero w ostatnim tygodniu przed Środą Popielcową (Aschermittwoch), która w danym roku wyznacza ostateczny koniec szaleństwa. Przykładowo, jeśli interesowałby nas karnawał w Niemczech 2022, jego kulminacja przypadła na ostatnie dni lutego.
Karnawał w Niemczech tradycje: od Nadrenii po Bawarię
To, jak nazywa się karnawał, zależy od regionu, a ta różnorodność ma korzenie historyczne i kulturowe. Choć cel jest ten sam – pożegnanie zimy i czas przed postem – forma bywa zupełnie inna!
| Nazwa | Główne Regiony i Charakterystyka | Słynne Miasta |
| Karneval | Dominujący w Nadrenii Północnej-Westfalii. Jest bardzo zorganizowany, pełen parad i satyrycznych elementów, często bazujący na tradycjach wojskowych (parodystyczne mundury). | Karnawał Kolonia, Düsseldorf, Akwizgran |
| Fastnacht | Popularny w południowo-zachodnich Niemczech (Szwecja, Badenia-Wirtembergia). Ma charakter bardziej „straszny”, ludowy i pierwotny, z dominacją drewnianych masek i groźnych postaci (np. wiedźm, diabłów). | Moguncja (Mainz), Lörrach |
| Fasching | Występuje głównie w Bawarii i wschodnich Niemczech. Czasem jest bardziej elegancki i balowy (np. w Monachium), ale także pełen ludowych zwyczajów. | Monachium, Würzburg |
Zatem, planując podróż na karnawał w Niemczech, warto sprawdzić, czy wybieramy huczną, nieco wojskową paradę w Nadrenii, czy może bardziej mistyczne i zamaskowane świętowanie na południu.
Trzy bastiony: Karnawał Kolonia, Moguncja i Karnawał w Düsseldorfie
Jeśli myślimy o tym święcie, myślimy o nadreńskim trójkącie: Kolonia, Moguncja i Düsseldorf. To tam na ulicach gromadzą się setki tysięcy ludzi, a telewizje transmitują wydarzenia na żywo.
Karnawał Kolonia – poczucie władzy
Kolonia jest niekwestionowanym królem niemieckiego karnawału. Jego okrzyk to legendarne: “Alaaf!”. Obchody są niezwykle formalne, mimo pozornego chaosu. Sercem karnawału jest Tryumwirat (Książę, Dziewica i Błazen), który formalnie “rządzi” miastem przez ten czas. Pochody są ogromne, pełne muzyki granej przez orkiestry marszowe, a atmosfera jest niepowtarzalna. To tutaj w noc przed Popielcem palona jest kukła Nubbla, kozła ofiarnego, symbolicznie oczyszczającego miasto ze wszystkich grzechów popełnionych w trakcie zabawy.
Karnawał w Düsseldorfie – satyrą w politykę
Podczas gdy karnawał Kolonia jest bardziej nastawiony na lokalne tradycje, karnawał w Düsseldorfie znany jest ze swojej bezkompromisowej satyry politycznej. Dyrygentem tego chaosu jest Hoppeditz, błazen, który nie szczędzi krytyki władzy i społeczeństwu. Wozy karnawałowe, przygotowane przez artystę Jacquesa Tilly’ego, są rokrocznie komentowane w mediach europejskich, ponieważ uderzają w najbardziej drażliwe tematy z ogromnym poczuciem humoru i ostrością.
Karnawał w Moguncji – wielkie głowy z papier-mâché
W Moguncji (Mainz) jednym z rozpoznawalnych symboli są Schwellköpp – ogromne, satyryczne głowy z papier-mâché, noszone podczas pochodu Rosenmontag (i nie tylko). To świetny przykład tego, jak lokalny folklor staje się wizytówką miasta.
Karnawał w Niemczech ciekawostki: babski dzień i deszcz słodyczy
Najważniejszy tydzień, tollen Tage, to szereg wydarzeń, które trzeba zobaczyć na własne oczy, aby zrozumieć, czym jest ten festiwal.
Weiberfastnacht (Babski karnawał)
Czwartek to dzień, w którym karnawał w Niemczech formalnie zaczyna się w pełni. W Nadrenii w ten czwartek kobiety przejmują symboliczną władzę. Burmistrzowie miast oddają im klucze do ratuszy, a biura zamieniają się w parkiety. Najważniejsza i najzabawniejsza tradycja? Obcinanie krawatów! Jeśli tego dnia jako mężczyzna masz na sobie krawat, ryzykujesz, że zostanie on obcięty przez przebraną kobietę. To symboliczne pozbawienie męskiej władzy, a ceną, którą płaci kobieta, jest buziak. Mężczyźni zwykle noszą stare krawaty, by ocalić swoje ulubione.
Rosenmontag (Różany poniedziałek)
Poniedziałkowa parada jest apogeum całego święta. Pochody są olbrzymie, a cała trasa jest szczelnie wypełniona widzami. Właśnie wtedy z platform lecą tony słodyczy, zwanych Kamelle (w Kolonii) lub Bonbons. Co roku podczas pochodu rozdawane są dziesiątki, a nawet setki ton cukierków, czekolad i drobnych upominków. Jest to tak ważny dzień, że w regionach karnawałowych stanowi on często dzień wolny od pracy. Warto zabrać ze sobą dużą torbę!
Karnawał Niemcy – jaka kuchnia?
Karnawał, jako czas bezpośrednio poprzedzający Wielki Post, jest tradycyjnie czasem obżarstwa i korzystania z ostatnich okazji do jedzenia smażonych, tłustych potraw.
- Pączki – oczywiście, jak w Polsce, na stołach królują pączki. W Nadrenii często nazywane są Berliner, natomiast we wschodnich i południowych Niemczech Krapfen lub Faschingkrapfen. Różnią się nadzieniem, ale cel mają jeden: dostarczyć jak najwięcej kalorii przed postem.
- Wypieki i słone przekąski – popularne są również małe, chrupiące ciasteczka Mutzen oraz precle. A do tego tradycyjne, nieco tłustsze dania regionalne.
- Piwo i poncz – oprócz hektolitrów lokalnego piwa, na zimowych paradach i ulicach popularne jest również grzane wino lub mocniejszy poncz Feuerzangenbowle.
Karnawał niemcy – niezapomniane doświadczenie
Nieważne, czy przemierzasz ulice Kolonii, zbierając Karmelle, czy obserwujesz satyryczne wozy na karnawale w Düsseldorfie – uczestnictwo w tym święcie to unikalne doświadczenie kulturowe. To symboliczny czas, w którym społeczeństwo pozwala sobie na krytykę władzy i chwilowe odrzucenie wszelkich konwenansów. Ten festiwal to nie tylko okazja do zabawy i przebrania, ale i dowód na to, jak silnie Niemcy trzymają się swoich regionalnych, choć momentami absurdalnych tradycji. Jeśli szukasz intensywnych wrażeń w środku zimy, to “piąta pora roku” czeka właśnie na Ciebie!