Polski 
English 
Deutsch 
Wyobraź sobie: pracujesz w Niemczech i nagle ból, gorączka, nie możesz iść do pracy. Pojawia się pytanie: co dalej z chorobowym, czyli słynnym L4 w Niemczech? Jak wygląda cały proces od momentu poinformowania pracodawcy, poprzez zaświadczenie lekarskie, aż po wynagrodzenie lub zasiłek? A co gdy jesteś w ciąży, masz dziecko lub kończy Ci się umowa? W tym artykule pokażemy Ci, jak działa chorobowe w Niemczech, kiedy trzeba zgłosić L4, jakie masz prawa i obowiązki. Czytaj dalej!
Chorobowe w Niemczech – dowiedz się:
- Chorobowe w Niemczech – podstawy i procedury
- Chorobowe w Niemczech a wyjazd do Polski
- Chorobowe na dziecko w Niemczech
- Chorobowe w ciąży w Niemczech
- Wypowiedzenie umowy o pracę w Niemczech a zwolnienie lekarskie
- Zwolnienie lekarskie w Niemczech – odpowiedzi na Wasze pytania:
- Chorobowe w Niemczech – co każdy pracownik powinien wiedzieć?
Chorobowe w Niemczech – podstawy i procedury
Zacznijmy od fundamentów, czyli od tego, jak w ogóle działa chorobowe w Niemczech i jakie przepisy regulują całą procedurę. W języku niemieckim zwolnienie lekarskie określane jest najczęściej jako Arbeitsunfähigkeitsbescheinigung (AU) albo – potocznie – Krankmeldung. To właśnie ten dokument potwierdza Twoją niezdolność do pracy i stanowi podstawę do wypłaty wynagrodzenia chorobowego.
Cały system opiera się na niemieckiej ustawie o wynagrodzeniu w razie choroby – Entgeltfortzahlungsgesetz (EFZG). To ona określa zarówno obowiązki pracownika, jak i prawa pracodawcy oraz zasady wypłaty świadczeń. Najprościej mówiąc, jeśli pracujesz legalnie w Niemczech i z powodu choroby nie jesteś w stanie wykonywać swoich obowiązków, przysługuje Ci odpowiednie zwolnienie lekarskie oraz związane z nim wynagrodzenie lub zasiłek chorobowy.
Chorobowe Niemcy: obowiązki pracownika
Aby wszystko przebiegło prawidłowo, po stronie pracownika istnieje kilka obowiązków:
Niezwłoczne zgłoszenie choroby pracodawcy
W momencie, gdy czujesz, że nie możesz pójść do pracy, poinformuj pracodawcę jak najszybciej. Najlepiej zrobić to jeszcze tego samego dnia, a najpóźniej pierwszego dnia nieobecności. Niemieckie firmy bardzo często zwracają uwagę na punktualną komunikację – nawet gdy czujesz się źle. Często krótka wiadomość SMS lub telefon są wystarczające.
Dostarczenie zaświadczenia lekarskiego w terminie
Lekarz wystawia Ci zaświadczenie AU z datą rozpoczęcia choroby. Dokument należy przekazać pracodawcy najpóźniej trzeciego dnia trwania niezdolności. W praktyce wiele firm oczekuje dostarczenia go wcześniej – nawet już pierwszego dnia. Warto więc sprawdzić zapisy umowy lub regulaminu pracy, aby uniknąć nieporozumień.
Elektroniczne zwolnienie lekarskie (eAU)
Od 2023 roku Niemcy korzystają z systemu eAU, który znacznie uprościł biurokrację. Lekarz przesyła informacje o Twoim zwolnieniu bezpośrednio do kasy chorych, a pracodawca pobiera je cyfrowo z systemu. Ty najczęściej otrzymujesz jedynie wydruk informacyjny jako potwierdzenie. To wygodne rozwiązanie, ale jednocześnie umożliwia szybką kontrolę, dlatego warto pilnować zgodności dat i ciągłości zwolnienia.
Zwolnienie L4 w Niemczech – procedura krok po kroku
- Zachorowanie/ niezdolność do pracy
Wszystko zaczyna się w momencie, gdy stan zdrowia uniemożliwia Ci wykonywanie obowiązków zawodowych. Jeśli czujesz, że nie dasz rady iść do pracy – nie zwlekaj z działaniem. W Niemczech liczy się szybka reakcja, bo to ona wpływa na dalsze formalności.
- Zgłoszenie nieobecności pracodawcy
Kolejny krok to niezwłoczne powiadomienie pracodawcy – najlepiej jeszcze tego samego dnia. Najczęściej odbywa się to telefonicznie, mailowo lub poprzez firmowy system zgłoszeń. Niemieckie firmy są bardzo punktualne i zorganizowane, dlatego nawet krótki komunikat typu: “jestem chory, dziś nie przyjdę do pracy” jest niezwykle ważny.
Wymóg ten obowiązuje niezależnie od tego, czy masz już spotkanie u lekarza – najpierw informacja dla pracodawcy, potem pozostałe formalności.
- Wizyta u lekarza i otrzymanie zwolnienia lekarskiego
Następnie udajesz się do lekarza, który obejrzy Cię i – jeśli uzna, że jesteś niezdolny do pracy – wystawi Arbeitsunfähigkeitsbescheinigung (AU). Dokument zawiera m.in. datę rozpoczęcia choroby i przewidywaną datę powrotu do zdrowia.
Co ważne: lekarz przesyła dane zwolnienia elektroniczne poprzez system eAU, dzięki czemu trafiają one bezpośrednio do Twojej kasy chorych.
- Przekazanie informacji pracodawcy
Choć dane trafiają cyfrowo do Krankenkasse, to pracodawcę również musisz poinformować o wystawieniu zwolnienia. W praktyce oznacza to wysłanie krótkiej wiadomości i – jeśli forma tego wymaga – dostarczenie papierowego potwierdzenia. Co do zasady masz na to do trzech dni, chyba że pracodawca wymaga dokumentu wcześniej.
- Co dalej? Przedłużenie i powrót do pracy
Gdy choroba trwa dłużej niż przewidywał lekarz, konieczne jest uzyskanie kolejnego zwolnienia – najlepiej bez przerwy, aby zachować tzw. ciągłość L4. Jeśli jednak poczujesz się lepiej wcześniej, możesz wrócić do pracy nawet gdy zwolnienie obejmuje dłuższy okres. Wystarczy, że lekarz nie nakazał obowiązkowej przerwy, a Ty czujesz się na siłach.
Ciekawostka: w Niemczech obowiązuje ciekawa i często myląca pracowników zasada. Formalnie pracodawca nie musi wymagać zwolnienia lekarskiego, jeśli choroba trwa maksymalnie trzy dni. Oznacza to, że przez pierwsze trzy dni wystarczy samo zgłoszenie zgłoszenie niezdolności do pracy.
Jednak – i tutaj jest haczyk – pracodawca może w regulaminie firmy lub umowie zawrzeć zapis, że zwolnienie musi zostać dostarczone już pierwszego dnia. I wielu pracodawców z tego korzysta.
L4 Niemcy – co się dzieje po stronie pracodawcy i ubezpieczyciela?
Kiedy zgłosisz chorobę i przekażesz odpowiedni dokument, kolejnym krokiem jest ustalenie, kto wypłaci Twoje świadczenia.
Chorobowe w Niemczech – kto płaci?
Przez pierwsze 6 tygodni niezdolności do pracy wynagrodzenie wypłaca Twój pracodawca i jest to pełna stawka, o ile spełnione są warunki, np. przepracowanie minimum 4 tygodni od rozpoczęcia zatrudnienia. Co ważne, świadczenie może zostać ograniczone, jeśli choroba wynika np. z rażącego zaniedbania lub zdarzenia z winy pracownika.
Jeśli jednak choroba trwa dłużej, sytuacja zmienia się – wchodzi do gry Krankenkasse, czyli niemiecka kasa chorych. Od 7. tygodnia (czyli po 42 dniach choroby) to ona przejmuje obowiązek wypłaty świadczenia, nazywanego Krankengeld. Jest ono niższe niż wynagrodzenie od pracodawcy – około 70 proc. wynagrodzenia brutto, nie więcej jednak niż 90 proc. netto.
Co ciekawe, zasiłek chorobowy może być wypłacany przez nawet 78 tygodni w ciągu 3 lat, ale tylko w odniesieniu do tej danej jednostki chorobowej. Z tego powodu tak ważna jest tzw. ciągłość zwolnienia lekarskiego – przerwa choćby jednodniowa może oznaczać konieczność naliczania okresu od nowa.
Chorobowe w Niemczech – ile płatne?
Wynagrodzenie przez pracodawcę
Jeśli spełnione są warunki (m.in. minimum 4 tygodnie zatrudnienia), pracodawca wypłaca zwykłe wynagrodzenie przez pierwsze 6 tygodni choroby.
Zasiłek chorobowy (Krankengeld)
Po upływie 6 tygodni, jeśli nadal jesteś niezdolny do pracy:
- wysokość ok. 70 proc. wynagrodzenia brutto lub maksymalnie 90 proc. wynagrodzenia netto;
- płatnikiem jest kasa chorych (Krankenkasse).
Chorobowe w Niemczech a wyjazd do Polski
Zwolnienie lekarskie w Niemczech a wyjazd do Polski to jedna z najbardziej problematycznych, a zarazem najczęściej poruszanych kwestii. Wiele osób pracujących w Niemczech zastanawia się, co się stanie, jeśli zachorują podczas pobytu w Polsce, albo postanowią wrócić do kraju w trakcie trwania choroby. Czy polskie zwolnienie lekarskie będzie uznane? Czy można wyjechać do Polski na L4? I jak wygląda kwestia wypłaty świadczeń?
Zwolnienie lekarskie polskie w Niemczech – czy jest uznawane?
W niektórych przypadkach tak – niemiecki pracodawca oraz kasa chorych mogą zaakceptować polskie L4, ale tylko pod pewnymi warunkami. Ważne jest, aby:
- zwolnienie było wystawione przez uprawnionego lekarza i zawierało wszystkie koniecznie informacje;
- dokument został dostarczony terminowo – najczęściej w ciągu 3 dni od wystawienia;
- pracodawca został niezwłocznie poinformowany o niezdolności do pracy i miejscu pobytu.
W praktyce najwięcej problemów pojawia się właśnie przy terminach. Niemieckie firmy są bardzo rygorystyczne – jeśli zwolnienie dotrze zbyt późno, pracodawca może je odrzucić, a kasa chorych odmówić wypłaty świadczenia.
Przykład?
Wyobraź sobie, że pracujesz w Niemczech, ale zachorowałeś podczas weekendowego pobytu w Polsce. Udajesz się do lekarza, który wystawia polskie L4. I co dalej?
- Po pierwsze, natychmiast informujesz pracodawcę w Niemczech – telefonicznie albo mailowo.
- Po drugie, upewniasz się, że dokument trafił do pracodawcy oraz kasy chorych w terminie (najlepiej wysłać skan, kopię oraz oryginał pocztą).
- Po trzecie, kontaktujesz się z Krankenkasse i pytasz, czy takie zwolnienie zostanie uznane – nie każda kasa akceptuje dokumenty automatycznie.
Chorobowe na dziecko w Niemczech
Rodzice pracujących w Niemczech również mogą korzystać ze zwolnienia lekarskiego, jeśli ich dziecko zachoruje i wymaga opieki. W takich sytuacjach obowiązują specjalne przepisy, dzięki którym możesz pozostać z dzieckiem w domu bez ryzyka utraty pracy i z prawem do świadczeń.
Kinderkrankengeld – chorobowe na dziecko w Niemczech
W przypadku choroby dziecka rodzic może otrzymać tzw. Kinderkrankengeld, czyli zasiłek chorobowy wypłacany przez kasę chorych. Przysługuje on wtedy, gdy:
- dziecko jest chore i wymaga Twojej osobistej opieki;
- nie ma innej osoby, która mogłaby się nim zająć (np. drugi rodzic jest w pracy);
- jesteś ubezpieczony w niemieckiej Krankenkasse.
Zwolnienie lekarskie na dziecko w Niemczech – ile dni wolnych przysługuje rodzicowi?
Liczba dni chorobowego na dziecko zależy od tego czy jesteś jedynym rodzicem, czy dzielisz obowiązki z partnerem.
| Typ rodziny | Liczba dni rocznie na jedno dziecko | Maksymalna liczba dni łącznie na wszystkie dzieci |
| Dwójka rodziców | 10 dni | 25 dni |
| Rodzic samotnie wychowujący | 20 dni | 50 dni |
W niektórych latach (np. w okresach szczególnych, takich jak pandemia) limity były zwiększane – dlatego zawsze warto sprawdzić aktualne informacje w swojej kasie chorych.
Chorobowe w ciąży w Niemczech
Ciąża sama w sobie nie jest chorobą, ale jeśli występują dolegliwości, które uniemożliwiają wykonywanie pracy – lekarz może wystawić Arbeitsunfähigkeitsbescheinigung (AU), tak samo jak w przypadku każdego innego pracownika.
Do najczęstszych powodów zwolnień w ciąży należą:
- nadmierne zmęczenie lub osłabienie organizmu;
- nieustające wymioty i nudności;
- bóle i dolegliwości wymagające odpoczynku;
- ryzyko poronienia lub powikłań;
- szkodliwe warunki pracy (np. dźwiganie, praca nocna, kontakt z substancjami chemicznymi).
Jeśli lekarz uzna, że nie możesz wykonywać swoich obowiązków – masz pełne prawo do zwolnienia.
Zwolnienie lekarskie w ciąży w Niemczech – czy ciężarna jest chroniona przed wypowiedzeniem?
Wiele osób żyje w przekonaniu, że chorobowe w ciąży automatycznie chroni przed zwolnieniem. To częściowa prawda – w Niemczech obowiązuje bardzo silna ochrona przyszłych matek, uregulowana w przepisach o ochronie macierzyństwa.
- Pracodawca nie może zwolnić pracownicy w ciąży, o ile wie o jej stanie lub jeśli pracownica powiadomi go o ciąży w ciągu 2 tygodni od otrzymania wypowiedzenia.
- Ochrona ta wynika m.in. z 9 Mutterschutzgesetz (ustawa o ochronie macierzyństwa).
- Jednak w wyjątkowych sytuacjach np. w razie likwidacji zakładu pracy, wypowiedzenie jest możliwe, ale tylko za zgodą odpowiedniego urzędu (Regierungspräsidium).
L4 w ciąży w Niemczech – ile płatne?
W zakresie płatności obowiązują te same zasady, które dotyczą każdego pracownika na zwolnieniu lekarskim:
- przez pierwsze 6 tygodni choroby wynagrodzenie wypłaca pracodawca;
- po tym okresie, jeśli choroba związana z ciążą trwa dłużej, świadczenie przyjmuje Krankenkasse i wypłaca Krankengeld, czyli zasiłek chorobowy.
Dodatkowo w zaawansowanej ciąży (zwykle na 6 tygodni przed porodem) kobieta przechodzi w tzw. Mutterschutz, czyli okres ochronny, w którym otrzymuje specjalny zasiłek macierzyński. Jest to już jednak inne świadczenie, niezwiązane z typowym zwolnieniem chorobowym.
Wypowiedzenie umowy o pracę w Niemczech a zwolnienie lekarskie
Sytuacja, w której pracownik otrzymuje wypowiedzenie w trakcie zwolnienia lekarskiego, budzi wiele obaw i nieporozumień. W Polsce często mówi się o ochronie pracownika w czasie choroby – w Niemczech wygląda to inaczej.
Czy można dostać wypowiedzenie na zwolnieniu lekarskim w Niemczech?
Tak, w Niemczech pracodawca może wypowiedzieć umowę o pracę, nawet jeśli pracownik przebywa na zwolnieniu lekarskim. Choroba sama w sobie nie chroni przed wypowiedzeniem. Wyjątki dotyczą jedynie szczególnych sytuacji, np.:
- ciąży (ochrona wynikająca z Mutterschutzgesetz);
- ochrony pracowników niepełnosprawnych;
- przypadków, gdy pracodawca nie może udowodnić zasadności wypowiedzenia.
W innych okolicznościach zwolnienie podczas L4 jest zgodne z prawem, jeśli pracodawca dotrzyma obowiązujących terminów i procedur wypowiedzenia.
Czy zwolnienie lekarskie na wypowiedzeniu w Niemczech je zawiesza?
W tym przypadku wiele osób popełnia błędy, zakładając, że chorobowe zawiesza okres wypowiedzenia. W Niemczech tak nie jest – okres wypowiedzenia biegnie normalnie, niezależnie od trwającego L4.
W praktyce:
- pracodawca wypłaca chorobowe do końca okresu zatrudnienia (jeśli nie minęło 6 tygodni);
- po ustaniu zatrudnienia wynagrodzenie od pracodawcy ustaje automatycznie;
- jeśli choroba trwa dłużej, dalsze świadczenia przejmuje Krankenkasse, jednak wyłącznie wtedy, gdy spełnione są warunki dotyczące ubezpieczenia i ciągłości zwolnienia lekarskiego.
Dlaczego ciągłość zwolnienia lekarskiego w Niemczech jest tak ważna?
W Niemczech nie wystarczy samo L4 – kluczowa jest ciągłość dat. Jeżeli zwolnienie zakończy się jednego dnia, a kolejne będzie wystawione dopiero następnego, pojawia się luka, która może spowodować utratę prawa do zasiłku chorobowego/
To szczególnie istotne, gdy:
- umowa o pracę już się skończyła;
- pracownik nie ma już prawa do wynagrodzenia od pracodawcy;
- jedynym źródłem dochodu może być Krankengeld.
Przykład?
Wyobraź sobie sytuację: przebywasz na zwolnieniu lekarskim, a w międzyczasie otrzymujesz wypowiedzenie. Umowa kończy się za 4 tygodnie. Może wyglądać to tak:
- Tydzień 1-4 (do końca umowy): pracodawca wypłaca Ci normalnie wynagrodzenie chorobowe, o ile nie wykorzystałeś już 6-tygodniowego limitu.
- Po ustaniu zatrudnienia: wynagrodzenie od pracodawcy ustaje.
- Jeśli nadal jesteś niezdolny do pracy i masz ciągłe zwolnienie, możesz otrzymać Krankengeld z kasy chorych.
- Jeśli zabraknie ciągłości lub nie byłeś ubezpieczony wystarczająco długo, Krankenkasse może odmówić wypłaty świadczenia.
Zwolnienie lekarskie w Niemczech – odpowiedzi na Wasze pytania:
Chorobowe w Niemczech jak długo?
Pracodawca płaci chorobowe do 6 tygodni jednej choroby. Jeśli niezdolność trwa dłużej, od 7. tygodnia kasa chorych wypłaca Krankengeld, które może przysługiwać nawet do 78 tygodni w ciągu 3 lat dla tej samej jednostki chorobowej.
Chorobowe w Niemczech jak płatne?
Przez pierwsze 6 tygodni otrzymujesz 100 proc. wynagrodzenia od pracodawcy. Po tym okresie Krankenkasse wypłaca około 70 proc. wynagrodzenia brutto, nie więcej niż 90 proc. netto.
Chorobowe w Niemczech kto płaci?
Pierwsze 6 tygodni płaci pracodawca, a od 7. tygodnia wypłatę przejmuje niemiecka kasa chorych.
Zwolnienie lekarskie w Niemczech – ile dni wstecz?
Z reguły zwolnienie lekarskie w Niemczech nie jest wystawiane wstecz. Wyjątkowo lekarz może wystawić AU 1-2 dni wstecz, jeśli uzna to za medycznie uzasadnione. Większe “cofanie” zwolnienia jest bardzo rzadkie.
Czy możliwa jest kontrola zwolnienia lekarskiego w Niemczech?
Tak, pracodawca może zlecić weryfikację zwolnienia poprzez firmowego lekarza lub zwrócić się do kasy chorych o kontrolę zasadności L4. Kontrole są zgodne z prawem i stosowane zwłaszcza przy częstych lub długich zwolnieniach.
Chorobowe w Niemczech – co każdy pracownik powinien wiedzieć?
Chorobowe w Niemczech (L4) to jasno uregulowany system, który działa pod warunkiem, że pracownik przestrzega terminów i właściwie zgłasza swoją niezdolność do pracy. Najważniejsze zasady są proste:
- Zgłoś chorobę pracodawcy natychmiast, najlepiej pierwszego dnia nieobecności.
- Zaświadczenie lekarskie musi trafić do pracodawcy najpóźniej w ciągu 3 dni, a od 2023 roku lekarze przesyłają je również elektronicznie w systemie eAU.
- Przez pierwsze 6 tygodni choroby wynagrodzenie wypłaca pracodawca, a od 7. tygodnia – Krankenkasse.
- Zwolnienie z Polski również może zostać uznane, ale musi być dostarczone terminowo i bez przerw.
- W przypadku chorobowego na dziecko przysługuje Kinderkrankengeld z kas chorych, z limitem dni zależnym od sytuacji rodzinnej.
- Chorobowe w ciąży działa na takich samych zasadach jak zwykłe L4, ale dodatkowo pracownica objęta jest silną ochroną przed wypowiedzeniem.
- W Niemczech można dostać wypowiedzenie podczas chorobowego, ale świadczenia są wypłacane do końca umowy lub – przy zachowaniu ciągłości – później przez kasę chorych.
Najważniejsze? Pilnuj terminów, informuj pracodawcę na czas i dbaj o ciągłość zwolnienia. Dzięki temu unikniesz problemów z wypłatą chorobowego i ochronisz swoje prawa jako pracownik w Niemczech.